गाडी वापरताना सर्वच गाडी मालकांना टायर बदलावे लागतात. ही वाहनाच्या देखभालीची एक अतिशय सामान्य प्रक्रिया आहे, परंतु आपल्या वाहन चालवण्याच्या सुरक्षिततेसाठी ती खूप महत्त्वाची आहे.

तर मग टायर बदलताना अनावश्यक त्रास टाळण्यासाठी कोणत्या गोष्टींकडे लक्ष दिले पाहिजे? चला, टायर बदलण्यासंबंधी काही मार्गदर्शक सूचनांबद्दल जाणून घेऊया.

१. टायरचा आकार चुकवू नका

काम करण्यासाठी टायरचा आकार निश्चित करणे ही पहिली पायरी आहे. या टायरचे विशिष्ट मापदंड टायरच्या बाजूच्या भिंतीवर (साइडवॉलवर) कोरलेले असतात. तुम्ही मूळ टायरवरील मापदंडांनुसार त्याच आकाराचा नवीन टायर निवडू शकता.

गाडीच्या चाकांमध्ये सामान्यतः रेडियल टायर वापरले जातात. रेडियल टायरच्या वैशिष्ट्यांमध्ये रुंदी, आस्पेक्ट रेशो, आतील व्यास आणि वेग मर्यादेचे चिन्ह यांचा समावेश असतो.

वरील फोटोचे उदाहरण घ्या. त्याच्या टायरचे स्पेसिफिकेशन 195/55 R16 87V आहे, याचा अर्थ टायरच्या दोन्ही बाजूंमधील रुंदी 195 मिमी आहे, 55 हे आस्पेक्ट रेशो (aspect ratio) आहे आणि “R” हे रेडियल (RADIAL) या शब्दासाठी आहे, म्हणजेच तो एक रेडियल टायर आहे. 16 हा टायरचा आतील व्यास आहे, जो इंचांमध्ये मोजला जातो. 87 ही टायरची भार क्षमता दर्शवते, जी 1201 पाउंडच्या समतुल्य आहे. काही टायर्सवर वेगमर्यादेची चिन्हे देखील चिन्हांकित केलेली असतात, ज्यात प्रत्येक वेगमर्यादा मूल्य दर्शवण्यासाठी P, R, S, T, H, V, Z आणि इतर अक्षरे वापरली जातात. V चा अर्थ आहे की कमाल वेग 240 किमी/तास (150 मैल/तास) आहे.

२. टायर योग्य प्रकारे बसवा

आजकाल, अनेक टायरचे नमुने असममित किंवा दिशात्मक असतात. त्यामुळे टायर बसवताना दिशात्मकतेची समस्या निर्माण होते. उदाहरणार्थ, एक असममित टायर आतल्या आणि बाहेरच्या नमुन्यांमध्ये विभागलेला असतो, त्यामुळे जर आतली आणि बाहेरची बाजू उलटसुलट लावली, तर टायरची कामगिरी सर्वोत्तम नसते.

याव्यतिरिक्त, काही टायर्सना एकच मार्गदर्शक असतो – म्हणजेच, फिरण्याची दिशा निर्दिष्ट केलेली असते. जर तुम्ही इन्स्टॉलेशन उलट्या क्रमाने केले, तर ते सामान्यपणे उघडल्यास कदाचित काही अडचण येणार नाही, परंतु जर तिथे पाणथळ जागा असेल, तर त्याची पाण्याचा निचरा करण्याची क्षमता पूर्णपणे वापरता येणार नाही. जर टायरमध्ये सममितीय आणि एकाच दिशेने न फिरणारी रचना असेल, तर तुम्हाला आत आणि बाहेरचा विचार करण्याची गरज नाही, फक्त तुमच्या इच्छेनुसार ते बसवा.

३. सर्व टायरचे नमुने सारखेच असावे लागतात का?

सहसा आपल्याला अशी परिस्थिती आढळते, जिथे एक टायर बदलण्याची गरज असते, पण इतर तीन बदलण्याची गरज नसते. मग कोणीतरी विचारेल, “जर माझ्या बदलायच्या असलेल्या टायरचा पॅटर्न इतर तीन पॅटर्नपेक्षा वेगळा असेल, तर त्याचा गाडी चालवण्यावर परिणाम होईल का?”
सर्वसाधारणपणे, जोपर्यंत तुम्ही बदलत असलेल्या टायरची पकड (म्हणजेच ट्रॅक्शन) तुमच्या मूळ टायरसारखीच असते, तोपर्यंत कोणताही परिणाम होणार नाही याची दाट शक्यता असते. परंतु एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे की, पावसाळ्यात वेगवेगळ्या डिझाइन आणि पॅटर्नच्या टायर्सची पाण्याचा निचरा करण्याची क्षमता आणि ओल्या जमिनीवरील पकड वेगवेगळी असते. त्यामुळे, ब्रेक लावताना तुमच्या डाव्या आणि उजव्या चाकांना वेगवेगळी पकड मिळण्याची शक्यता असते. म्हणूनच, पावसाळ्याच्या दिवसात ब्रेक लावण्यासाठी जास्त अंतर ठेवणे आवश्यक असू शकते.

४. टायर बदलल्यानंतर स्टीअरिंगचा अनुभव चुकीचा वाटतो का?

काही लोकांना टायर बदलल्यानंतर स्टीअरिंग अचानक हलके झाल्यासारखे वाटते. काही अडचण आहे का?
अर्थातच नाही! कारण जेव्हा टायर नुकताच बसवलेला असतो, तेव्हा त्याचा पृष्ठभाग खूप गुळगुळीत असतो आणि रस्त्याशी त्याचा पुरेसा संपर्क नसतो. त्यामुळे, आपल्याला सामान्यपणे जाणवणारा स्टीअरिंगचा विरोध जाणवत नाही. पण जेव्हा तुमचा टायर वापरला जातो आणि त्याची नक्षी झिजते, तेव्हा रस्त्याशी त्याचा संपर्क अधिक घट्ट होतो आणि स्टीअरिंगची परिचित जाणीव परत येते.

५. टायरमधील हवेचा दाब योग्य असणे महत्त्वाचे आहे.

आपल्याला माहित आहे की टायरमधील हवेचा दाब जितका कमी असतो, तितका प्रवास अधिक आरामदायी होतो; आणि हवेचा दाब जितका जास्त असतो, तितका प्रवास अधिक खडबडीत होतो. काही लोकांना अशीही चिंता वाटते की टायरमधील हवेचा दाब खूप जास्त असल्यास टायर सहजपणे पंक्चर होऊ शकतो, परंतु वास्तविक पाहता, सर्व प्रकरणांमध्ये असेच दिसून येते की जर टायरमधील हवेच्या दाबामुळे गाडीचा टायर पंक्चर झाला, तर ते केवळ हवेचा दाब खूप कमी असल्यामुळेच होते, खूप जास्त असल्यामुळे नाही. कारण गाडीचा टायर किमान तीन ॲटमॉस्फिअर किंवा त्याहून अधिक दाब सहन करू शकतो, त्यामुळे तुम्ही २.४-२.५ बार किंवा अगदी ३.० बार दाब ठेवला तरीही टायर फुटत नाही.
सर्वसाधारण शहरी ड्रायव्हिंगसाठी, टायरमधील हवेचा दाब २.२ ते २.४ बार दरम्यान ठेवण्याची शिफारस केली जाते. जर तुम्हाला महामार्गावर गाडी चालवायची असेल आणि वेग तुलनेने जास्त असण्याची शक्यता असेल, तर तुम्ही टायर थंड असताना त्यात २.४ ते २.५ बार हवा भरू शकता, जेणेकरून जास्त वेगाने गाडी चालवताना टायरमधील हवा कमी होण्याची किंवा पंक्चर होण्याची चिंता करावी लागणार नाही.